München, het ‘Athene aan de Isar’: geschiedenis en literatuur

Munchen heeft in vele historische perioden een bijzondere ontwikkeling doorgemaakt. In de Contrareformatie, onder de 19e-eeuwse koningen Ludwig I en II, tijdens de revolutie van 1918-19, bij het opkomende nationaal-socialisme en de naoorlogse wederopbouw. Onder Hitler werd de stad ‘Hauptstadt der Bewegung’. Maar ontstond ook de verzetsgroep ‘Die weiße Rose’. Het naoorlogse München liet een moeizame verwerking van het verleden zien. En daarnaast een ongekende culturele en economische wederopbouw.

Onder Ludwig I werd München een ‘Athen an der Isar’, met bouwwerken en musea van wereldrang. Aangetrokken hierdoor (en door de ‘Biergarten’) vestigden zich talrijke schrijvers en dichters in de stad. Er vormde zich een kleurrijke bohème, maar München huisvestte ook elitaire poëziekringen en individuele auteurs.

De voordracht wordt opgeluisterd met beeldmateriaal van Münchener historische bezienswaardigheden en filmfragmenten over/van Karl Valentin, Joachim Ringelnatz en cabaret ‘Die Pfeffermühle’.

Onderwerpen o.a.:

Geschiedenis:
• ‘stichting’ van München 1158 – Heinrich der Löwe – het huis Wittelsbach – de Frauenkirche – centrum van de Contrareformatie – Michaelskirche – Münchener bier: Hofbräuhaus, Reinheitsgebot 1516
• koninkrijk Bayern (1806-1918): Maximilian, Ludwig I, Ludwig II, Prinzregent Luitpold, Maximilian III – revolutie 1848-49 – Oktoberfest 1810 – ‘Athen an der Isar’: o.a. Königsplatz, Ruhmeshalle, Feldhernnhalle, Glyptothek, Alte en Neue Pinakothek – Neues Rathaus
• revolutie (eerste en tweede radenrepubliek) 1918-1919 –Kurt Eisner – Weimarer Republik – Bierkeller-(Hitler-)putsch 1923 – Derde Rijk: ‘Hauptstadt der Bewegung’, Haus der deutschen Kunst, tentoonstelling ‘Entartete Kunst’, Münchener Abkommen, Reichspogromnacht – nazi-Bierkeller
• ondergang Derde Rijk, bevrijding KZ Dachau – wederopbouw München (‘Deutschlands heimliche Hauptstadt’) – verwerking nazi-verleden – Olympische Zomerspelen 1972 – BMW – Franz-Joseph Strauß en de CSU – Isar Valley

Literatuur:
• literaire bohème begin 20e eeuw – Café Größenwahn – Gesellschaft für modernes Leben – Elf Scharfrichter – Simplicissimus – Kosmikerkreis – Stefan George – Bertolt Brecht – Karl Valentin – Joachim Ringelnatz
• twee Nobelprijswinnaars: Paul Heyse, Thomas Mann
• drie belangrijke München-romans: Wir sind Gefangene (Oskar Maria Graf), Erfolg (Lion Feuchtwanger), Tauben im Gras (Wolfgang Koeppen)
• anti-nazi-cabaret ‘Die Pfeffermühle’ van Erika Mann