Franz Kafka

Het vaderlijk oordeel, het proces, de gedaanteverwisseling, de foltermachine, de Chinese Muur en de keizer, de plattelandsdokter, de hongerkunstenaar, Jozefine en het muizenvolk. Al deze beelden zijn volstrekt verrassend en staan schijnbaar los van iedere maatschappelijke realiteit. Velen lezen daarom Kafka’s werk uitsluitend ‘tijd- en ruimteloos’. Intussen is Kafka’s oeuvre hecht verankerd in zijn eigen tijdsomstandigheden en levensbeschouwelijke opvattingen. Inzicht hierin kan veel verhelderen en biedt op zijn minst extra dimensies aan dit oeuvre, dat de lezer tegelijk zo op zichzelf terugwerpt dat het wel “de Rohrschach-test van de literatuur” is genoemd. Mijn lezingen over Kafka’s werk worden dan ook als erg verrassend ervaren; men leert als het ware met nieuwe ogen lezen.

Mijn lezingen/cursussen:

• werken:
◦ roman: Der Prozess
◦ verhalen:
• Das Urteil
• Die Verwandlung
• In der Strafkolonie
• Ein Landarzt
• Vor dem Gesetz
• Eine kaiserliche Botschaft
• Beim Bau der chinesischen Mauer

• achtergronden/thema’s, o.a.:
• het sociaal-politieke en intellectuele klimaat in Praag rond 1900
• Tsjechisch nationalisme versus het Oostenrijks-Hongaars gezag
• de Victoriaanse moraal en de psycho-analyse van Sigmund Freud
• Midden-Europees jodendom: assimilatie, identiteit, antisemitisme
• Cultuurzionisme, de Kabbala, Chassidische vertellingen
• de religieuze en existentiële crisis van de moderne mens (Friedrich Nietzsche)
• het (Praagse) Expressionisme: subjectivistische visie en techniek

• Franz Kafka biografisch, o.a.:
◦ enige zoon in middenstandsgezin tijdens de ‘Gründerzeit’
◦ Joods gymnasiast en rechtenstudent
◦ employée van de Arbeiter-Unfall-Versicherungs-Anstalt
◦ ‚manoeuvre-leven‘ tussen werken en schrijven
◦ Kafka en de vrouwen (o.a. Felice Bauer, Milena Jesenskà, Dora Dymant)
◦ het Praags intellectuelenmilieu, vriendschap met o.a. Max Brod