Home Repertoire Richard Wagner

Richard Wagner

 

04 wagner zwartwit lowres

Geen componist heeft zo’n invloed gehad, niet alleen in de muziek maar ook ver daarbuiten, als Richard Wagner (1813-1883). Zijn nieuwe manier van componeren met de “unendliche Melodie” en “Leitmotive’ betekende een revolutie van het artistieke klimaat van zijn tijd, evenals zijn ongekend openlijke behandeling van erotiek; niet minder vonden Wagners Duits-nationalisme en antisemitisme ingang in het Deutsche Reich van 1871 en werden steeds kwalijker werkende bestanddelen van het (anti-)intellectuele klimaat in de 20e eeuw. Daarbij kwam de ‘revolutionair-romantische kunstenaar’ die Wagner ook was, als exponent van de Europese Décadence, steeds verder in de schaduw te liggen. Richard Wagners kunst is nog altijd omstreden en dubbelzinnig: enerzijds appelleert die aan diepe totalitaire driften in ons, anderzijds wijst die vooruit naar een hogere, ‘verloste’ mensheid; een tegenstrijdigheid, die wordt uitgedrukt én opgeheven in de ongelooflijke zeggingskracht van zijn muziek.

 

Onderwerpen van mijn lezingen/cursussen

à Werken:
Musikdramen: Tristan und Isolde
Der Ring des Nibelungen
Geschriften: Der Nibelungen-Mythus als Entwurf zu einem Drama
Die Kunst und die Revolution
Das Kunstwerk der Zukunft
Das Judentum in der Musik
Oper und Drama

à Achtergronden, o.a.:
Wagner en de Duitse mythe
de Germaanse godenwereld in Edda en het Nibelungenlied
de revoluties van 1830 en 1848-1849
linksradicale ideeën: Michail Bakoenin, Pierre-Joseph Proudhon
koning Ludwig II von Bayern
triomfalisme in het Deutsche Reich van 1871, Wagner versus Bismarck
ontwikkeling van ‘Romantik’ naar ‘Décadence’
“Wagner und die Folgen”: receptie van Wagners kunst en ideeën – de Bayreuther Kreis – Wagners kunst in nazi-Duitsland
Friedrich Nietzsche en Thomas Mann over Wagner
antisemitisme en racisme eind 19e eeuw

à Richard Wagner biografisch, o.a.:
aanstellingen in Magdeburg, Königsberg en Riga
Parijse jaren van armoede – Heinrich Heine – Giacomo Meyerbeer – Franz Liszt – Hector Berlioz
eerste successen, Kapellmeister in Dresden
deelname aan Dresdener opstand 1849 – Züricher ‘Exil’
Tannhäuser-schandaal in Parijs en Wagners afkeer van Frankrijk
Wagner en de vrouwen: Minna Planer, Mathilde von Wesendonck, Cosima Liszt
Münchener jaren, plannen Ludwig II voor een theater
de eerste Bayreuther Festspiele van 1876
laatste jaren in Bayreuth, dood in Venetië
de ‘Bayreuther Kreis’ na Wagners dood: Cosima Wagner geb. Liszt, Siegfried en Winifred Wagner, Houston Stewart Chamberlain, Hans von Wolzogen